Litwa: symbole

Litwa: symbole

Powrót do: Litwa

Flaga Litwy jest bardzo młoda. Została opracowana przez specjalną komisję, w której skład wchodzili Jonas Basanavičius, Antanas Žmuidzinavičius i Tadas Daugirdas, 19 kwietnia 1918 roku. Od przełomu XIX i XX wieku wśród Litwinów istniał spór dotyczący barw narodowych. Poszczególne grupy, zarówno na terenach byłego Wielkiego Księstwa, jak i na emigracji, wysuwały własne propozycje dotyczące barw narodowych. Jeszcze w czasach Powstania Kościuszkowskiego, litewska szlachta za barwy narodowe uznała niebiesko-zielone kokardy. W późniejszych latach narodowe barwy wywodzono z barw herbu Wielkiego Księstwa Litewskiego, tymi historycznymi barwami była czerwień i biel. Czasem dodawano do nich także kolor niebieski. Jednak Litwini chcieli aby ich barwy narodowe nie kojarzyły się z polskimi. Pragnienie podkreślenia odrębności narodowej, doprowadziło do stworzenia flagi narodowej w kolorach żółtym, zielonym i czerwonym. Kolor żółty symbolizuje słońce (jeden z głównych obiektów kultu w litewskiej mitologii), a także szlachetność i uczciwość. Zieleń nawiązuje do zielonych łąk i lasów litewskich, symbolizuje także nadzieję i nowe życie, do którego w 1918 roku budziła się Litwa. Czerwień to krew przelana za ojczyznę, a także miłość tych, którzy te krew przelali. Flaga, zwana przez Litwinów "Trispalvė" ("Trójkolorowa"), po raz pierwszy została wywieszona na budynku Taryby (Rady litewskiej) w Wilnie 11 listopada 1918 roku. Po 1940 roku władze sowieckie zakazały używania Trójkolorowej i narzuciły swój sztandar. 
Żółto-zielono-czerwony sztandar został przywrócony dopiero w 1988 roku przez Radę Socjalistycznej Republiki Litewskiej. W tym czasie flaga niepodległej Litwy została także wywieszona na wieży na Górze Giedymina.

 

 

 

 

 Historyczną lagą Litwy jest sztandar Wielkiego Księstwa Litewskiego -wizerunek Pogoni na czerwonym tle. Najstarszym źródłem historycznym, wspominającym tę flagę jest kronika Jana Długosza. Znajdujemy w niej informację o biorących udział w bitwie pod Grunwaldem oddziałach księcia Witolda, walczących pod czerwonymi sztandarami z wizerunkiem uzbrojonego jeźdźca. Choć w 1918 roku ogłoszono flagę trójkolorową oficjalną flagą Litwy, sztandar historyczny nie odszedł w zapomnienie i często był wykorzystywany podczas uroczystości patriotycznych. Dopiero w 2004 roku Sejm Litwy ustanowił flagę historyczną jednym z oficjalnych sztandarów państwowych. Historyczna flaga jest, zgodnie z ustawą, używana podczas niektórych uroczystości, wywieszana jest także nad Pałacem Wielkich Książąt w Wilnie, zamkiem w Trokach i na dziedzińcu muzeum wojskowego w Kownie.

 

 

 

 

Trzecim oficjalnym sztandarem Republiki Litewskiej jest Sztandar Prezydencki. Sztandar ten jest używany oficjalnie od 1993 roku. Wcześniej, również w okresie międzywojennym, prezydenci używali flagi historycznej lub sztandaru z wizerunkiem Pogoni i Słupów Giedymina.

Sztandar Prezydencki jest koloru purpurowego, z trzech stron jest otoczony złotą obwódką. W centralnym punkcie znajduje się tarcza z herbem państwa, którą podtrzymują gryf - symbol czujności i siły oraz jednorożec - symbol mądrości, tolerancji i niewinności. Sztandar jest wywieszany na Pałacu Prezydenckim, jest także używany podczas niektórych uroczystości z udziałem głowy państwa.

 

 

 

 

Oficjalnym godłem Litwy jest Pogoń (lit. "Vytis"). Jest to wizerunek rycerza na białym koniu, na czerwonym tle. Na tarczy rycerza widnieje podwójny krzyż, który był symbolem Jagiełły. Pogoń jest jednym z najstarszych herbów w Europie, pierwsze wzmianki o niej pochodzą jeszcze z XIII wieku, zaś pierwsze wizerunki to odciski pieczęci księcia Olgierda z 1366 roku. Pogoń symbolizuje odwagę rycerstwa litewskiego, gotowego do natychmiastowej obrony swego kraju. Oprócz Pogoni, Litwini używają także Słupów Giedymina - symbolu rodowego Wielkiego Księcia Giedymina oraz jego syna Kiejstuta i wnuka Witolda. Słupy Giedymina były symbolem litewskiego ruchu oporu w czasie okupacji sowieckiej.

 

 

 

 

 

 

 

Litewskim hymnem narodowym jest "Tautiška giesmė" ("Pieśń narodowa"), napisana w 1898 roku przez poetę i kompozytora Vincasa Kudirkę. Uznana za oficjalny hymn Litwy przez Sejm w 1919 roku. W latach okupacji sowieckiej zakazana, przywrócona została dopiero w 1988 roku, gdy ruch antysowiecki wzmógł się po latach niewoli.

 

Tekst hymnu w języku polskim:

 

Litwo, ojczyzno nasza, ty ziemio bohaterów
Z przeszłości twoi synowie niech czerpią siłę.
Niech twoje dzieci idą tylko drogami prawości.
Niech pracują dla ciebie i dla dobra wszystkich ludzi.

Niech słońce Litwy rozproszy mroki,
a światło i prawda niech prowadzą nasze kroki.
Niech miłość Litwy płonie w naszych sercach.
W imię tej Litwy niech kwitnie jedność.

 

 

W czasie okupacji władze sowieckie zakazały używania litewskich symboli narodowych. W zamian wprowadzono flagę, hymn i godło odwołujące się do symboli ZSRR.